Downloads

De Zelfbedieningsovertoom®

De Zelfbedieningsovertoom® is een prijstechnisch interessant en innovatief alternatief voor een sluis. Je vaart de overtoom in, drukt op de startknop en wordt vervolgens naar de andere kant van de dijk of dam getransporteerd. De boot blijft horizontaal en de bemanning kan aan boord blijven. Als aanvulling op zelfbedieningssluizen en -bruggen zorgt de Zelfbedieningsovertoom® voor nieuwe vaar- en routemogelijkheden in Nederland.

Zelfbedieningsovertoom® Bunschoten
Tussen de nieuwe woonwijk Vathorst bij Amersfoort en het Nijkerkernauw bij Bunschoten ligt het riviertje de Laak. De Laak is bevaarbaar voor sloepen met een beperkte diepgang en doorvaarthoogte. In de Laak zijn inmiddels 2 zelfbedieningssluizen aangelegd en een nieuw restaurant langs de route. Bij Bunschoten gaat de Laak over in de Rengerswetering waar ook een nieuwe woonwijk wordt ontwikkeld met woningen en eigen ligplaatsen. Het laatste te passeren knelpunt op weg naar de Randmeren was de Oostdijk bij Bunschoten. De Oostdijk is een primaire waterkering die het lager gelegen achterland tegen overstromingen moet beschermen. De noodzakelijke dijkversterking was net afgerond. 

Sloepverhuur
Foto: Laak Sloepverhuur

Het bouwen van een sluis in een primaire waterkering is kostbaar. De gemeenten Amersfoort en Bunschoten gaven Waterrecreatie Advies opdracht een realistische raming te maken van de kosten voor de Zelfbedieningsovertoom® als alternatief voor een sluis. Waternet uit Amsterdam deed ook mee. Zij vonden het vanuit cultuurhistorisch aspect een leuk idee, zagen kansen in Amsterdam en hadden ervaring met zelf- en afstandsbediening. Waterschap Vallei en Veluwe bracht als beheerder van de Oostdijk haar kennis en randvoorwaarden in.

In december 2016 is het resultaat aan de opdrachtgevers gepresenteerd. Waterrecreatie Advies is voor de Zelfbedieningsovertoom® een samenwerking aangegaan met H. de Vos Elektrotechniek in Mijdrecht en met Hilmar Boatlifting in Hoogeveen, twee innovatieve bedrijven die de overtoom gaan maken. BWO uit Oosterwolde heeft de kosten voor het baggeren van een toegangsgeul en de verder voor de overtoom benodigde weg- en waterbouwkundige werkzaamheden begroot. De conclusies zijn unaniem: de Zelfbedieningsovertoom® is een innovatief, eigentijds en financieel (zeer) interessant alternatief voor een sluis. Ook Rijkswaterstaat was onder de indruk. Een onderbreking in de dijk voor een sluis is niet nodig, de overtoom gaat eroverheen. Voor de veiligheid is dat een belangrijk aspect. Doelgroepen voor de overtoom zijn de BRTN-categorieën E en F en mogelijk DM (toelichting zie Historie hierna). Het uitgangspunt was zelfbediening, maar bediening op afstand met behulp van camera’s is mogelijk. Over noodzakelijke en mogelijke veiligheidsmaatregelen is nagedacht, zoals het kruisen van een weg of een fietspad.

De ontwikkeling past in deze tijd. De BRTN richtte zich in de afgelopen decennia op het behoud en het veiligstellen van het recreatietoervaartnetwerk voor grotere schepen waarop men kon overnachten. Door veranderingen in de watersport, de toenemende populariteit van dagtochten, het varen met (huur)sloepen en fluisterboten ontstaan nieuwe kansen. Gezocht wordt naar mogelijkheden om gebieden te ontsluiten (o.a. ‘electric-only routes’) of verbindingen te herstellen zodat tijdens een dagtocht nieuwe “rondjes” kunnen worden gevaren. Het biedt kansen voor horeca aan het water, een Bed & Breakfast of tegenwoordig Airbnb.

“De breedte en diepgang van een vaarweg en de doorvaarthoogte van bruggen zijn in eerste instantie bepalend voor welk type schepen een route geschikt is of geschikt gemaakt kan worden. Voor het overbruggen van peilverschillen of een dijk was een sluis nodig. Dat kan nu dus anders en goedkoper. Door een historische overtoom om te zetten in een eigentijds product ontstaan nieuwe vaar- en routemogelijkheden. De Zelfbedieningsovertoom® wordt ook een attractie. We hebben eerst het idee en inmiddels ook het model vastgelegd. De animatie waarop je precies kunt zien wat er gebeurt is klaar, aldus Steensma.

Historie Zelfbedieningsovertoom®
In de eerste helft van 2016 werden de mogelijkheden voor een Zelfbedieningsovertoom® tussen Hoorn en Durgerdam in opdracht van de provincie Noord-Holland onderzocht. Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier versterkt ruim 33 kilometer Markermeerdijken tussen Amsterdam en Hoorn. De dijk is niet stabiel genoeg om de ruim 1,2 miljoen Noord-Hollanders te beschermen en moet worden versterkt of verhoogd. De werkzaamheden zullen overlast veroorzaken, maar het biedt ook kansen. 

De provincie Noord-Holland was op zoek naar kansen voor haar nieuwe Visie op de waterrecreatie in Noord-Holland. In Monnickendam en Edam zijn sluizen die het Markermeer verbinden met de vaarroutes in het achterland. Die routes kennen enkele knelpunten, maar zijn geschikt voor motorboten met een doorvaarthoogte tot ca. 2,50 m (recreatietoervaart). Verder ligt in Waterland onder de rook van Amsterdam, bij Hoorn en in West-Friesland tussen Hoorn, Medemblik en Enkhuizen nog een uitgebreid netwerk aan routes die geschikt zijn voor kleinere boten, voor sloepen, boten van sportvissers en kano’s die vooral voor dagtochten worden gebruikt.

Overtoom radje van Venhuizen  
Overtoom uit de 18e eeuw, Het Radje in Venhuizen

Waterrecreatie Advies heeft een overzicht gemaakt van soorten boten die belang hebben bij de vaarwegen in het achterland (classificatie BRTN: categorie CM en DM en kleinere boten, categorieën E, F en G).

Tabel - Classificatie vaarwegen recreatievaart 
Classificatie recreatieve vaarwegen uit PVVP Fryslân 2006, herzien in 2011, bewerkt door Waterrecreatie Advies

Vervolgens zijn allerlei varianten in beeld gebracht om boten door (zelfbedieningsluis), of over een dijk te transporteren. Door combinatie van technieken is het plan voor een Zelfbedieningsovertoom® verder uitgewerkt. In het Uitvoeringsprogramma Waterrecreatie 2016 - 2019 zijn meerdere locaties en verbindingen opgenomen waar een Zelfbedieningsovertoom® kansrijk is. 

Sloepen en andere boten tot ca. 7,5 m en een gewicht tot ca. 2,5 ton (categorie E en F) worden horizontaal over een dijk (helling tot 40°) en eventueel een weg of fietspad getransporteerd. Knop indrukken, men blijft aan boord en het glas wijn zou tijdens het transport op de motorkap moeten kunnen blijven staan volgens het Programma van Eisen. Het idee en de tekeningen zijn door Waterrecreatie Advies gedeponeerd en het wachten is op de benodigde financiën om de eerste “Klúnplak voor sloepen” in Nederland te realiseren.

 


DEEL DEZE PAGINA


Facebook Twitter Google+ Linkedin




Breskens, hotspot voor zeezeilers


Het waterfront van Breskens gaat op de schop. Er komt een nieuwe visafslag en een visserijmuseum in de Handelshaven. De voormalige Vissershaven wordt ingericht als jachthaven. Bij de transformatie ontstaat ruimte voor ruim 400 woningen en appartementen. Verder krijgt Breskens een Zeezeilcentrum en wordt het een ‘Internationale hotspot voor zeezeilers’.



Haveninrichtingsplan voor Harlingen


In 2010 heeft Waterrecreatie Advies in opdracht van de gemeente Harlingen een inrichtingsplan voor de Noorderhaven, de Zuiderhaven en de Nieuwe Willemshaven opgesteld. Dit als uitwerking van de Havenvisie Wadden. In het Haveninrichtingsplan zijn voorstellen gedaan die inmiddels de realisatiefase naderen.



Opmeer en de BRTN


Het dorpje Opmeer in Noord-Holland wilde graag een haventje voor ligplaatshouders en passanten. Het is een prachtig voorbeeld hoe dankzij het enthousiasme van de gemeente Opmeer, Recreatieschap Westfriesland en bewoners knelpunten worden opgelost en nieuwe DM routenetwerken ontstaan.



IJburg en projecten in en rond Amsterdam


In 1994 hebben wij met de brancheorganisaties HISWA, BBZ en Watersportverbond mogen reageren op de eerste plannen om een deel van IJmeer in te polderen. Liever niet, maar als de politiek anders besloot, dan geen polder zoals Flevoland, maar eilanden. Het werd IJburg, veel eilanden en een van de waterfronten van Amsterdam.



Onderzoek naar 'end of life' boten in Nederland


De watersporter vergrijst en het vaargedrag verandert. Jongeren zijn minder snel geneigd een boot te kopen en dat heeft op termijn grote gevolgen voor de sector. Aan Waterrecreatie Advies is gevraagd hoe snel de ontwikkelingen gaan.



Watersport op de Haagse stranden


Waterrecreatie Advies heeft in opdracht van de gemeente Den Haag de wensen van de gebruikers van het strand geïnventariseerd. Golfsurfers, windsurfers, kitesurfers, SUP-pers, kanoërs, catamaranzeilers en zwemmers komen graag naar de kust tussen Scheveningen en Kijkduin. Het is druk op het strand.



Recreatievaart in de Bypass van Kampen


Bij veel neerslag en bijbehorende waterafvoer via de IJssel in combinatie met een harde een aanhoudende noordenwind dreigt de stad Kampen af en toe onder water te lopen. Het water kan niet goed afvloeien in de richting van het Ketelmeer. Er komt een bypass rond de stad, een buitenkans voor recreatief medegebruik.



Jachthaven Pontsteiger Amsterdam


In 2014 werd door ontwikkelaars Dura Vermeer en De Nijs en architect Arons en Gelauff aan Waterrecreatie Advies gevraagd naar ontwerpvarianten, inrichting en investeringskosten van een jachthaven die deel uitmaakt van de nieuwste uitbreiding van het waterfront van Amsterdam, het iconische gebouw op de Pontsteiger.



Elektrisch varen in Amsterdam


In opdracht van de gemeente Amsterdam, Programmabureau Luchtkwaliteit, heeft Waterrecreatie Advies onderzoek gedaan naar de rondvaart en recreatievaart in Amsterdam. In 2012 werden 24 rederijen geïnterviewd. Tijdens die interviews kwam ook de aandrijving aan de orde, de omschakeling van dieselmotoren naar elektrische aandrijving.



Ruimte voor de Rivier in Wanssum (L)


Waterrecreatie Advies werd uitgenodigd mee te denken over de toekomst van de haven in Wanssum. In opdracht van de provincie Limburg werd door DLG Regio Zuid in februari 2012 een ontwerpatelier georganiseerd. Om bij hoogwater de veiligheid te garanderen wordt de oude Maasarm gereactiveerd, dijken verlegd en twee nevengeulen gegraven.



Strategische visie watersport


De partijen in Waterfronts NL kregen opdracht een strategische visie te ontwikkelen voor de watersport(industrie) in het gebied tussen Frankrijk, België, Nederland en Engeland (deelnemers o.a. de gemeenten Hellevoetsluis, Vlissingen, Gent, Nieuwpoort, Duinkerken en Ramsgate). Bijzonder rapport over “onze buren” in de Kanaalregio.



Deltaprogramma en waterpeil IJsselmeergebied


Over het waterpeil in het IJsselmeergebied wordt al heel lang gediscussieerd. Aanleiding is de verwachte stijging van de zeespiegel en bodemdaling. De spuicapaciteit in de Afsluitdijk wordt vergroot en voor noodgevallen worden pompen bijgeplaatst. Rijkswaterstaat wil naar een flexibel peilbeheer. De recreatiesector vreest de gevolgen.



Verdienmodel voor het rivierfront van Veessen


Waterrecreatie Advies heeft voor de gemeente Heerde een Verdienmodel gemaakt voor het rivierfront van Veessen. Het ging om een indicatieve onderbouwing van de financiële rentabiliteit van geplande en gewenste maatregelen in het waterfront. Was het voor een private partij aantrekkelijk om de haven met deelobjecten / voorzieningen te exploiteren?



Havenvisie voor de Waddenzee


Ontwikkelingen in de Waddenzee hebben jaren lang beleidsmatig op slot gezeten. Het is een kwetsbaar gebied, maar er was een toenemende vraag naar kwalitatief goede passantenplaatsen op de eilanden. Omdat in de havens onvoldoende plaats was, vielen boten buiten de haven droog of gingen voor anker. Dat was niet goed voor de natuur.



SWOT, kansen in Friesland


In 2009 en 2010 heeft Waterrecreatie Advies voor het Friese Merenproject 20 watersportplaatsen “gekeurd”. Na forse investeringen in het routenetwerk moesten de bestedingen van de watersporters omhoog. Met de provincie, gemeenteambtenaren en stedenbouwkundigen werden vaartochten georganiseerd.



Kansen waterrecreatie in Almere


Waterrecreatie Advies heeft een presentatie verzorgd in Almere over trends en ontwikkelingen. Daarna hebben de aanwezigen een SWOT en een WAPP-lijst opgesteld. In beleidsvisies wordt vaak gesproken over “motiveren”, “faciliteren”, “initiëren” en “stimuleren” zonder afspraken te maken over wie nu werkelijk wat gaat doen.



Expert judgement vaarbewegingen Naarder- en Muidertrekvaart


In 2008 en 2010 werden wij door Grontmij betrokken bij mogelijke verbindingen vanaf de Naardertrekvaart bij Naarden naar het Gooimeer. In 2015 vroeg advies- en ingenieursbureau Tauw een expert judgement van het te verwachten recreatief gebruik. In 2016 volgde de Muidertrekvaart in opdracht van gemeente Gooise Meren.



Excursies, presentaties en beurzen


Onze eerste excursie was een vaartocht in 1996 op zoek naar locaties voor het ‘Aanlegplaatsenplan Randmeren’. Tegenwoordig organiseren wij geregeld excursies, geven wij presentaties over ontwikkelingen in de watersport en hebben met onze partners op beurzen gestaan in China, India en Dubai.



Een zeejachthaven in Katwijk


Katwijk is een bijzondere kustplaats. Alleen in Harger (NH) en Katwijk kan je vanuit “het binnenland” met de boot tot vlak bij het strand komen. Je kunt alleen niet de Noordzee op. Hoe erg is dat en is er een manier te bedenken waarop dat wel kan. Na 5 projecten in Katwijk hebben wij daar wel een idee over.



Havenvisie Enkhuizen


De Havenvisie voor Enkhuizen is klaar. De WAPP-lijst zal als Actieprogramma met betrokkenen worden omgezet in een Uitvoeringsdocument.



Olympische Spelen in 2028


In 2006 heeft NOC*NSF een plan opgesteld om in 2028 de Olympische Spelen in Nederland te organiseren. In 2010 kreeg Waterrecreatie Advies opdracht van de gemeente Den Haag een ruimtelijk Programma van Eisen (PvE) op te stellen “indien Scheveningen zich kandidaat zou stellen als locatie voor het Olympisch zeilevenement".



Havens in Spakenburg


In 2000 heeft Waterrecreatie Advies samen met de gemeente Bunschoten een nota Recreatie en Toerisme opgesteld met als titel “Een deurkiek”. De nota was het begin van een langdurige samenwerking met de gemeente en een volledige herinrichting van het waterfront en de havens in Spakenburg.



Ruimte voor de Rivier


Projecten rond het onderwerp Ruimte voor de Rivier: haven Wanssum, Bypass Kampen, Deventer buitendijks, Rivierfront Veessen